Zapewne każdy kierowca słyszał o takim terminie jak geometria kół. Odnosi się on do regulacji wykonywanych w przednim zawieszeniu pojazdu, czasem również tylnym, które mocno wpływają na prowadzenie się auta. Dlatego też prawidłowo ustawiona geometria wpływa przede wszystkim na bezpieczeństwo jazdy, skrócenie drogi hamowania, stabilność podczas pokonywania zakrętów. Dodatkowo w przypadku nieprawidłowych ustawień dojdzie w pierwszej kolejności do uszkodzenia opon, a w dalszej nawet do szybszego zużycia niektórych elementów zawieszenia.
Na czym polega geometria kół w samochodzie?
Przede wszystkim trzeba wyjaśnić o co chodzi w pojęciu samej geometrii kół. Otóż wielu kierowców myli ten termin ze zbieżnością, jednak są one odmienne od siebie, choć dotyczą spraw podobnych. Geometria oznacza ustawienie kół względem osi samochodu, natomiast zbieżność reguluje ich położenie tylko względem siebie nawzajem. Nie oznacza to, że efekty złej zbieżności oraz geometrii nie będą podobne, jednak do szczegółów przejdziemy w dalszej części. Ustawienie tak geometrii jak i zbieżności trzeba zrobić po pewnych zmianach w układzie zawieszenia, na przykład zastosowaniu innych sprężyn, albo wymianie uszkodzonych elementów na nowe. Może się też zdarzyć sytuacja, gdy zdarzenie takie jak chociażby wpadnięcie w dużą dziurę albo zbyt szybkie najechanie na krawężnik spowoduje odkształcenie pewnych elementów zawieszenia, czego efektem będzie utrata poprawnej zbieżności lub/i geometrii kół. Samochód zacznie wtedy wykazywać pewne charakterystyczne objawy złego prowadzenia, o których opowiemy już za chwilę.
Czym grozi źle ustawiona geometria kół pojazdu?
Niepoprawnie ustawiona geometria kół pociąga za sobą szereg nieprawidłowości we wzajemnym współdziałaniu ze sobą poszczególnych elementów zawieszenia. Niektórzy kierowcy od razu wyczują, że coś jest nie tak. Inni będą potrzebowali znacznie większych problemów, by zdecydowali się na wizytę w serwisie specjalizującym się w ustawianiu geometrii oraz zbieżności. Spośród najbardziej charakterystycznych objawów niepoprawnie ustawionej geometrii możemy wyróżnić:
- ściąganie samochodu na bok po puszczeniu kierownicy
- niepewne zachowanie się auta podczas pokonywania łuków drogi
- szybsze zużywanie się bieżnika opon po jednej lub obu stronach
- częsta aktywacja układu ABS podczas hamowania na mokrej nawierzchni
- ogólne odczucie niepewnego prowadzenia się pojazdu
Problemy z geometrią kół mogą prowadzić do sporych wydatków, takich jak na przykład konieczność zakupu nowego kompletu opon. Jednak to jest nic w porównaniu ze skutkami doprowadzenia do kolizji lub wypadku drogowego, z powodu wpadnięcia w poślizg na zwyczajnym łuku drogi. Niepoprawna praca układu zawieszenia może doprowadzić właśnie do takiej sytuacji, a kierowca może nie być w stanie ocenić bezpiecznej prędkości, z jaką można pokonać zakręt lub łuk. Poślizg może pojawić się przy zacznie niższej prędkości, niż w przypadku gdy geometria ustawiona jest prawidłowo. Również hamowanie na mokrej lub ośnieżonej drodze może być utrudnione, z uwagi łatwe blokowanie się kół, które nie zapewniają poprawnej przyczepności.
Co prowadzi do powstania złej geometrii kół?
Wiemy już czym jest nieprawidłowa geometria kół, jak wpływa na bezpieczeństwo, zużycie opon, a także jakie daje objawy. Teraz zastanówmy się co może spowodować taką sytuację. Otóż najczęściej jest to wina mechanicznych uszkodzeń, które pojawiają się po najechaniu na jakąś przeszkodę. Może to być dziura w asfalcie której nie zauważymy w odpowiednim czasie, może to być krawężnik na który najedziemy ze zbyt dużą szybkością, może to być również skutek uszkodzeń po kolizji drogowej. Może wtedy dojść do wygięcia się różnych elementów zawieszenia, takich jak wahacze, drążki kierownicze, amortyzatory. Czasami zdeformowaniu ulega samo nadwozie, do którego ów elementy są przykręcone. Drugą najczęstszą przyczyną jest naturalne zużycie się wyżej wymienionych elementów podczas eksploatacji samochodu. W układzie powstają luzy, które z kolei prowadzą do nieprawidłowego ułożenia kół względem samego pojazdu oraz nawierzchni, po której się poruszamy.
Czasami do powstania zjawiska nieprawidłowej geometrii może dojść podczas naprawy innej usterki, na przykład wymiany sprężyny lub amortyzatora. Dlatego po takich zabiegach należy zawsze udać się do wyspecjalizowanego warsztatu, który sprawdzi geometrię oraz zbieżność, a także dokona ewentualnych korekt.
Czy geometrię kół można ustawić samemu?
Zarówno zbieżność jak i geometria kół są trudne w samodzielnym ustawianiu. Warsztaty wykorzystują do tego celu specjalistyczny sprzęt działający w technice laserowej. Dlatego też samodzielne próby regulacji ustawień mogą skończyć się jeszcze gorszym efektem, niż był pierwotnie oczekiwany. Stąd też zawsze w sytuacji gdy zauważymy złe prowadzenie się pojazdu, niezależnie jaka była przyczyna pojawienia się tej niedogodności, powinniśmy udać się do serwisu który wykona sprawdzenie i korektę geometrii oraz zbieżności. Należy pamiętać, że nie każdy warsztat oferuje taką usługę. Jest to na tyle precyzyjna regulacja i tak mocno wpływająca na bezpieczeństwo jazdy, że wymagany jest do tego celu wspomniany specjalistyczny sprzęt. Jego zakup to spory koszt, dlatego też nie każdy punkt naprawy aut może sobie na niego pozwolić. To powinno dodatkowo uzmysłowić nam jak delikatna i precyzyjna jest to procedura, wobec czego samodzielne ustawianie geometrii lub/i zbieżności całkowicie mija się z celem.
Wpływ geometrii i zbieżności na zużycie ogumienia
Każdy kierowca z długim stażem za kierownicą zapewne spotkał się z sytuacją, gdy opony w jego pojeździe zużyły się w sposób nierównomierny. Najczęściej dochodzi do sytuacji, gdy zewnętrzna lub wewnętrzna krawędź ogumienia ściera się nadmiernie szybko. W ten sposób może dojść do zniszczenia opon, które mogłyby spokojnie posłużyć jeszcze przez kilkadziesiąt tysięcy kilometrów. Właśnie z tego powodu właściwie ustawiona geometria i zbieżność kół to ochrona naszych pieniędzy. Koszt usługi nie należy do najniższych, jednak trzeba zdać sobie sprawę że jest on kilkukrotnie niższy od wydatków, które trzeba będzie ponieść na zmianę opon na nowe. Czasami uszkodzeniu ulegają tylko dwie, jeżeli geometria była niepoprawnie ustawiona na jednej osi, ale zdarzają się sytuacje gdy wszystkie cztery opony nadają się tylko do utylizacji.
Niepoprawna geometria a zjawisko „wyząbkowania” opon
Zjawisko „wyząbkowanych” opon nie jest rzadkością w pojazdach, które posiadają skomplikowany układ zawieszenia (np. wielowahaczowe). W pewnych przypadkach może pojawić się także w aucie o tradycyjnym układzie. Czy ma to coś wspólnego z geometrią kół? Otóż odpowiedź może być jedynie twierdząca! Jeżeli ogumienie ustawione jest niewspółmiernie do osi pojazdu, będzie dochodziło do stałego tarcia gumy o asfalt. Jest to zjawisko które jest niedostrzegalne gołym okiem, jednak już po kilku tysiącach kilometrów powoduje charakterystyczne zużycie się klocków bieżnika, przez co zaczynają one wyglądać niczym zęby piły tarczowej. Efektem jest gorsza przyczepność, ale przede wszystkim znaczny szum opon, który wzrasta wraz ze wzrostem prędkości jazdy. By sprawdzić czy opona uległa „wyząbkowaniu” należy przesunąć po niej ręką wzdłuż bieżnika. Jeżeli w jedną stronę powierzchnia będzie wydawała się gładka, a w drugą wyjątkowo szorstka, oznacza to że doszło do wyżej wymienionego zjawiska. W takiej sytuacji należy jak najszybciej udać się na ustawienie geometrii kół, ponieważ każdy nowy komplet opon ulegnie takiemu samemu uszkodzeniu. Jeżeli uda się nam dostrzec to zjawisko szybko, przełożenie kół tak by opona obracała się w przeciwnym kierunku niż dotychczas pomoże wyrównać profil bieżnika, a uciążliwy hałas podczas jazdy z czasem zaniknie.
Jak można się przekonać, geometria kół jest niezmiernie ważnym parametrem w każdym samochodzie. Jeżeli będzie ustawiona niepoprawnie znacznie obniży komfort prowadzenia, auto będzie mieć dłuższą drogę hamowania, może też łatwo wpadać w poślizg na łukach drogi, a przynajmniej zachowywać się na nich bardzo nerwowo. Konsekwencją będzie szybkie zniszczenie ogumienia, a więc straty finansowe. To jednak nic w porównaniu z zagrożeniem łatwiejszej utraty kontroli nad pojazdem, czego efektem może być kolizja lub wypadek.