Każdy pojazd w ruchu drogowym, w Polsce i na całym świecie, musi posiadać tablice rejestracyjne. Pozornie bezsensowny ciąg znaków na nich napisany nie jest jednak przypadkowy. Może dać cenne informacje na przykład o miejscu, gdzie zameldowany jest właściciel auta. Jednak przede wszystkim umożliwia identyfikację konkretnego samochodu i dotarcie do jego właściciela pracownikom służb państwowych, co skrzętnie wykorzystywane jest przez policję drogową, która wysyła kierowcom np. mandaty z fotoradarów.
Kiedy powstała pierwsza tablica?
Można by uznać, że tablice to wymysł który pojawił się dopiero wtedy, gdy motoryzacja upowszechniła się na dobre. Jednak prawda jest taka, że były one montowane niemal od samego początku, gdy pojawiały się pojazdy mechaniczne. Kiedy konkretnie wydano pierwszą tablicę? Na pewno było to jeszcze w końcówce XIX wieku, gdy na drogach zaczynały pojawiać się pierwsze samochody w historii motoryzacji. Możliwość swobodnego przemieszania się mogła powodować, że niektórzy ludzie mieliby tendencję do popełniania wykroczeń, a nawet poważniejszych przestępstw. W końcu szybkim pojazdem łatwo uciec i oddalić się na znaczną ilość kilometrów. Właśnie z tego powodu uznano, że takie pojazdy – zarówno samochody jak i motocykle – muszą nosić na sobie jakąś formę identyfikacji. Postawiono na tablice wykonane z metalu, które były trwałe i trudne do podrobienia samodzielnie. Właśnie w taki sposób narodziły się tzw. rejestracje aut, które pozostały z nami do dnia dzisiejszego.
Co odczytamy z tablicy auta?
Pozornie losowy ciąg znaków na tablicy rejestracyjnej w rzeczywistości może nam dać ciekawe informacje. Przede wszystkim, w przypadku tablic polskich, możemy tam znaleźć wskazówkę o tym gdzie zameldowany jest właściciel. Pierwsze dwie lub trzy litery oznaczają miasto na prawach powiatu lub powiat, w którym mieszka kierowca. Jeżeli litery są tylko dwie mówimy o dużych miastach, które przed reformą administracyjną kraju były stolicami województw. Można więc z dużą pewnością powiedzieć, że tablice z dwoma literami będą miały:
- Warszawa – WA, WE, WI i inne oznaczenia
- Kraków – KR, KK
- Poznań – PO, PZ
- Wrocław – DW
- Łódź – EL
- Rzeszów – RZ
- Szczecin – ZS
- Katowice – SK
Natomiast w przypadku mniejszych miejscowości znak rozpoznawczy posiada nie dwie ale trzy litery i oznacza on sam powiat. Nie można więc precyzyjnie powiedzieć, że właściciel pochodzi z danego miasteczka czy wioski. Przykłady miejscowości, które mają trzyliterowe tablice:
- Bochnia – KBC
- Brzesko – KBR
- Wieliczka – KWI
- Miechów – KMI
- Chrzanów – KCH
Pozostała część numeru rejestracyjnego, a więc to co znajduje się za naklejką legalizacyjną (o niej w dalszej części), nie mówi nam już wiele. W tym przypadku rzeczywiście mamy najczęściej do czynienia z losowym wygenerowaniem jakiegoś ciągu liter i cyfr. Jedynie w przypadku niektórych dzielnic Warszawy, z uwagi na bardzo dużą liczbę zarejestrowanych pojazdów i kończące się zasoby numeracyjne, wprowadzono możliwości rozpoznawania aut zarejestrowanych w konkretnym rejonie miasta poprzez charakterystyczne ciągi znaków zawarte pod koniec numeru. Nie stosowano jednak tego nigdzie indziej w Polsce.
Czym jest naklejka legalizacyjna?
Wspomniana wcześniej naklejka, która znajduje się pomiędzy wyróżnikiem powiatu (pierwszą częścią numeru), a pozostałymi znakami (identyfikacja konkretnego pojazdu), ma bardzo duże znaczenie. Tablica która jej nie posiada, ponieważ została uszkodzona lub zerwana, nie jest ważna. To bardzo istotne, ponieważ poruszanie się autem bez wspomnianych naklejek może prowadzić do bardzo przykrych konsekwencji podczas spotkania z mundurowymi. Naklejka posiada specjalny numer, który zawarty jest również w dowodzie rejestracyjnym pojazdu. Dlatego też, i jest to bardzo ważne, naklejki te są zmieniane podczas każdego przerejestrowania pojazdu, nawet jeżeli nie decydujemy się na zmianę numeru rejestracyjnego. Przykleja je urzędnik w momencie, gdy podajemy mu tablice do wglądu, w trakcie procedury rejestracji auta. Numery na naklejce nie służą w żaden sposób do identyfikacji właściciela, są jedynie potwierdzeniem że pojazd został zarejestrowany i do danych tablic wydano konkretny dowód rejestracyjny.
Jakie tablice istniały kiedyś?
Obecnie normą dla całej Unii Europejskiej są tablice posiadające tło białe lub żółte (np. tablice holenderskie), a na nim naniesione znaki posiadają kolor czarny. Po lewej stronie znajduje się niewielki niebieski pasek, tzw. Euroband, który zawiera flagę unijną oraz oznaczenie literowe kraju, w którym pojazd jest zarejestrowany. Przykłady tych oznaczeń to:
- PL – Polska
- D – Niemcy
- P – Portugalia
- NL – Holandia
- F – Francja
Jednak dawniej stosowano inny wzór tablic, czasem podobny do tych unijnych, a czasem zupełnie od nich odmienny. W Polsce od roku 2000 do 2006 wydawano tablice identyczne ze wzorem obowiązującym w UE, jednak w miejscu gwiazdek posiadały one polską flagę. Natomiast przed rokiem 2000 w użyciu były tablice całkowicie czarne, na których umieszczano białe litery. Nie posiadały one „Eurobandu” ani żadnych innych dodatkowych oznaczeń. Powodowało to, że na samochodzie musiała być dodatkowo nalepka z kodem kraju, zazwyczaj w formie owalnej z czarnymi literami PL na białym tle. Obecnie, gdy kod kraju jest już zawarty na „Eurobandzie”, takie nalepki nie są obowiązkowe i praktycznie wyszły z użycia.
Specjalne tablice rejestracyjne
Oprócz tablic tradycyjnych, które można spotkać na niemal każdym samochodzie w Polsce i UE, istnieją również ich specjalne odmiany. Najczęściej spotykana jest tablica z żółtym tłem i piktogramem zabytkowego pojazdu, która właśnie dla takich aut jest wydawana. Oznacza ona, że samochód został wpisany do rejestru zabytków i (zazwyczaj) ma przynajmniej 25 lat (choć obecnie wiek ten jest mocno zależny od konkretnego województwa). Właściciel takiego pojazdu nie musi robić przeglądów rejestracyjnych, a także posiadać OC wykupionego na cały rok.
Kolejny rodzaj tablic specjalnych to tzw. testowe. Różnią się kolorem liter i cyfr, które są czerwone. Tablice takie wydaje się tylko w określonych przypadkach, między innymi tuż po sprowadzeniu zza granicy auta do kraju, mogą również służyć za tablice wywozowe, jeżeli pojazd zostaje sprzedany za granicę. Są one ważne przez bardzo krótki czas, pozwalając na legalne poruszanie się po drogach na czas dokonania przeglądu technicznego pojazdu, a następnie jego „pełnej” rejestracji już na tablicach o normalnym wzorze.
Jeszcze innym rodzajem tablic specjalnych są tzw. krótkie. Znajduje się na nich tylko skrócony wyróżnik województwa i maksymalnie kilka znaków określających dany pojazd. Wprowadzono je specjalnie z myślą o autach, które nie posiadają wystarczającej ilości miejsca by zastosować pełnowymiarową europejską tablicę rejestracyjną. Ma to miejsce między innymi w przypadku aut sprowadzonych z USA czy Japonii, gdzie stosowane tablice są o wiele mniejsze.
Nie do końca tablicą specjalną, jednak wyróżniającą się na drodze, jest tablica indywidualna. Pozwala ona na umieszczenie na niej dowolnych liter lub/i cyfr, zależnie od widzimisię właściciela. Oprócz tego na przedzie znajduje się skrócony wyróżnik województwa (niezmienny) oraz jedna cyfra (którą można wybrać z przedziału od 0 do 9). Niestety taka przyjemność to koszt tysiąca złotych, który musimy uiścić w urzędzie podczas rejestracji pojazdu.
Czy można zachować numer rejestracyjny?
Nowelizacja przepisów o rejestracji pojazdów, która została niedawno wprowadzona do obiegu prawnego, umożliwia zatrzymanie starego numeru rejestracyjnego podczas zakupu używanego auta. Dotychczas ten przywilej przysługiwał tylko w przypadku, gdy sprzedający i kupujący byli zameldowani w tym samym powiecie. Obecnie ten warunek nie jest już obowiązujący, co powoduje że z czasem oznaczenia dot. miejsca rejestracji zdezaktualizują się i przestaną mieć jakiekolwiek znaczenie. Zachowanie starego numeru nie jest jednak możliwe, jeżeli pojazd posiadał tablice czarne (sprzed 2000 roku), a nawet tablice z okresu 2000-2006, gdy zamiast gwiazdek UE znajdowała się na nich polska flaga. Dodatkowo, biorąc pod uwagę fakt iż wprowadzono obowiązek przerejestrowywania pojazdu pod karą finansową, nie jest już możliwe zachowanie tablic sprzed 2000 i 2006 roku nawet na bardzo starych samochodach, w momencie gdy zmienią właściciela.